In de Nederlandse gamegeschiedenis is de naam Michiel van den Bos altijd wat onder de radar gebleven, en dat is best bijzonder. De Rotterdammer schreef een belangrijk deel van de soundtracks van Unreal Tournament en Deus Ex, en is zo medeverantwoordelijk voor het geluid van een heel tijdperk. “Ik ben blij dat mijn tracks zo in de gaming zeitgeist zitten.”
Het is grappig, hoe de dingen gaan. Zo schrijf je het beroemdste stukje soundtrack voor een duistere, brute jaren-negentig-shooter, zo keert hetzelfde nummer een kwart eeuw later terug als lobbydeuntje in Fortnite. Titel: Unreal Chill. Je tijdperk-definiërende creatie omgedoopt tot wachtmuziek, te koop als microtransactie.
Michiel van den Bos (50) maakte Foregone Destruction, zoals het nummer oorspronkelijk heet, in de jaren negentig. De Rotterdammer werkte in die tijd samen met Epic Games, toen nog een klein bedrijfje met namen die inmiddels groot zijn: Tim Sweeney, Mark Rein, Cliff Bleszinski – eerst aan Unreal, een jaar later aan Unreal Tournament.
Foregone Destruction werd onder meer gekoppeld aan Facing Worlds, aka CTF-Face, aka een van de beste shootermaps ooit gemaakt. Wie de 35 jaar is gepasseerd zal ‘m wel herkennen: een asteroïde, twee Maya-torens, die dubbele brug, de zon en maan en sterren die om je heen duizelen, een rode vlag, een blauwe vlag en, natuurlijk, die muziek.
Die muziek is inmiddels synoniem met Unreal Tournament. Op Spotify is het de populairste van alle UT-nummers, vraag redditeers naar hun favoriet en Foregone Destruction wordt het vaakst genoemd, elke timestamp in de comments van de soundtrack op YouTube leidt naar Foregone Destruction, en wanneer Epic Games een ode brengt in Fortnite is het dus met Van den Bos’ muziek.
Enfin, het is een hit. Maar Van den Bos is allesbehalve een one-hit wonder. Vóór UT werkte hij dus aan Unreal en het Nederlandse Age of Wonders, kort erna aan de eerste Deus Ex. Na enkele jaren afwezigheid zou hij terugkeren voor meer werk bij Triumph Studios, aan meer Age of Wonders en de Overlord-serie. Voor Sega voorzag hij een reeks mobiele Sonic-spellen van soundtracks.
Vaak is zijn muziek herkenbaar: elektronisch, snel, duister, soms tot op de metal af, maar ook weer orkestraal, of vibey en ambient – denk de drum-‘n-bass van LTJ Bukem. Het is ook zéér eind jaren negentig, begin jaren nul.
Toen Unreal nog een game was
Dat is ook de periode waarop Van den Bos zijn stempel drukte. Voordat Unreal puur een engine werd voor hypermooie beelden was het een shooterserie die online de scene domineerde, maar ook bepalend was voor een stukje Y2K-aesthetic: duister, futuristisch, elektronisch en metal tegelijk. Deus Ex zat in hetzelfde straatje, zij het minder buitenaards en (veel) meer cyberpunk.
Beide games stammen uit een vormende periode voor games én voor het internet, eentje waar we – of in ieder geval degenen die het hebben meegemaakt – naar terugverlangen in deze tijd van enshittification.
Unreal Tournament was bepalend voor een stukje Y2K-aesthetic: duister, futuristisch en metal tegelijk. Deus Ex zat in hetzelfde straatje
Ondanks zijn verdiensten is Van den Bos niet direct een grote naam in de Nederlandse gamegeschiedenis zoals die vaak wordt geschreven. Je moet goed zoeken om uiteindelijk twee interviews met hem te vinden: eentje diep weggestopt in de Wayback Machine, en één groepsinterview van een paar jaar geleden met de hele Epic-crew die werkte aan de Unreal-games.
Er is een reden voor die online afwezigheid. Als ik hem benader, is Van den Bos duidelijk: “Ben niet zo van het over mezelf praten.” En: hij heeft wel vaker interviews afgeslagen. Des te fijner dat hij wel met Unpause wil praten. Per e-mail, want hij is anno 2026 drukker dan ooit met zijn gamemuziekcarrière.
Het begon met wachtmuziek
Elk verhaal heeft een begin. Voor Michiel van den Bos begon het met rebellie en – ietwat ironisch – wachtmuziek. “Thuis was er vrijwel alleen jazz te horen,” vertelt hij, “iets waar ik me al snel tegen ging verzetten. Vanaf een jaar of 9 raakte ik geobsedeerd met een Brits tv-kanaal genaamd Music Box waar ik in aanraking kwam met bands als Killing Joke, The Cure, Echo & The Bunnymen. Rond dezelfde tijd kreeg ik voor m’n Commodore 64 een exemplaar van Hyper Sports (een arcade-port en tevens uitstekende sportgame, red.) op tape. Tijdens het laden kreeg je, vooral bij games van Ocean Software, laadmuziek te horen.”
Dit heette de Ocean Loader, van de inmiddels legendarische chiptune-componist Martin Galway. Het was een bijzonder fenomeen: de Ocean Loader-tunes werden bijna net zo populair als de games waar ze bij hoorden. Zo ging het ook bij Van den Bos. “Ik luisterde meer naar die muziek dan dat ik het daadwerkelijke spel speelde. Daar begon het, en ik wist toen al dat ik daar iets mee wilde.”
Toen hij ‘dingen wat beter begon te begrijpen’, begon een jonge Van den Bos muziek te maken. Eerst op de C64, later op de Amiga, en hij is ‘een beetje bezig geweest’ in de demoscene. “Een jaar of negen later was ik op een bijeenkomst, van (de DOS-geluidskaart, red.) Gravis Ultrasound, meen ik me te herinneren. Daar waren een paar vrienden van me bezig met een game. Ik vroeg of ik mocht proberen er muziek voor te maken en dat vonden ze prima. Dat werd uiteindelijk Age of Wonders, van Triumph Studios.”
Een onreële stap
Soms plan je een carrière zorgvuldig, en soms gebeuren de dingen nu eenmaal. Toevallig, of omdat ze zo móeten gebeuren. De stap van Nederland naar de overkant van de oceaan bijvoorbeeld. Want hoe komt een Rotterdamse jongen bij Epic Games terecht? “Mazzel,” luidt het antwoord. “De jongens van Triumph waren daar voor een stage en ik werd uitgenodigd om langs te komen. Maar doen dan, hè?”
Aldaar ontmoette hij gamemaker Tim Sweeney, “die met iets bezig was”. “Het was nog bijna niets,” vertelt Van den Bos, “maar ik vroeg – samen met Alexander Brandon (muzikant/componist die tevens aan Deus Ex werkte, red.), die ik daar ook had ontmoet – of we daar muziek voor konden maken als het iets werd. Ook daarop werd ja gezegd. Dat was de eerste Unreal Engine en dus ook de eerste Unreal.”
Unreal-map Chizra, met soundtrack van Van den Bos.
Anno 2026 is Epic een bedrijf dat z’n naam eer aan doet qua omvang en Sweeney een meedogenloze ceo, maar toen stond het onderneminkje nog in de kinderschoenen. Van den Bos zag het van dichtbij. “Het was een vrij kleine kantoorruimte, maar het was dan ook een vrij klein bedrijf voordat Unreal uitkwam. Buiten Tim Sweeney denk ik dat ik Mark Rein even heb gezien.”
‘Ik was niet in staat om de bèta’s te spelen op m’n 486DX66, dus als ik een omschrijving kreeg, kon ik daar wel wat mee. Vaak was het gewoon blind’
Designer Cliff Bleszinksi, beroemd ook van het half-Nederlandse Jazz Jackrabbit en later uiteraard Gears of War, ontmoette hij nooit, al zouden ze nauw gaan samenwerken. Maar dat gebeurde op afstand – toen al. Dankzij snel internet, digitale nomaden en een pandemie vinden we remote werken inmiddels heel normaal, maar dit waren de jaren negentig. Ver voor Zoom, WiFi en überhaupt een internetverbinding die altijd aan staat. Dus werkte Van den Bos met zijn “ouwe, trouwe 56k6-inbelmodem”. De Unreal-maps waarvoor hij een soundtrack maakte, kreeg hij niet eens te zien.
“Ik was niet in staat om de bèta’s te spelen op m’n 486DX66, dus als ik een omschrijving kreeg – meestal van designer T. Elliott Cannon oftewel Mischa the Sled Dog – kon ik daar wel wat mee. Vaak was het gewoon blind. We gebruikten een programma genaamd Impulse Tracker en de songs waren vrij klein, een MB of 3. Dit kon redelijk makkelijk via inbelmodem verstuurd worden naar een ftp zonder de telefoonrekening extreem op te zien lopen.”
Een tijdperk
En zo geschiedde. Unreal verscheen, in 1998, en kweekte een behoorlijke fanbase in een tijd dat Quake 2 de dienst uitmaakte. Van den Bos werkte aan 16 van de 32 soundtracks in de game, waaronder de titelmuziek.
Het echte grote succes kwam een jaar later, met Unreal Tournament – tegen die tijd was de inbelmodem ingeruild voor kabel in huize Van den Bos. Voor die multiplayer-opvolger leverde hij 13 van de 28 nummers, waaronder Foregone Destruction. Het werd de belangrijkste track van de game en van Van den Bos’ leven, beaamt hij. “Ja, dit is hem wel geworden. Right track, right time.” Hij krijgt er nog steeds letterlijk fanmail over. “Wat dat betreft is het gevarieerd, maar die gaat toch wel grotendeels over Foregone Destruction.”
Een jaar daarna verscheen Deus Ex. Wederom deed Van den Bos de soundtrack, en weer was het samen met Alexander Brandon. Van den Bos had dit keer een wat kleiner aandeel, maar produceerde onder meer Unatco, een van de meest herkenbare en geliefde soundtracks van het spel.
Unatco in Impulse Tracker, de software waarmee Van den Bos werkte.
Voor de buitenwereld zijn dit de werken waar Van den Bos mee wordt geassocieerd, maar zijn grote trots ligt elders. “Ik ben heel blij dat sommige tracks uit de eind 90’s/begin 2000’s zo in de gaming zeitgeist zitten,” schrijft hij, “maar zelf ben ik het meest trots op m’n werk voor Age of Wonders 3 en de twee vervolgen daarop – meest recentelijk Age of Wonders 4. Het klinkt allemaal nog steeds als ik, maar met steeds meer groei. Het zijn voornamelijk orchestral soundtracks, maar bij Planetfall is er nog best wat Deus Ex te herkennen.” De vergelijking is niet vergezocht; bekijk (en beluister) de trailer maar.
Nog steeds dezelfde basis
Noem het de Van den Bos-sound. Hij bracht al vroeg drum-‘n-bass, metal, ambient techno en nog veel meer samen – en doet dat eigenlijk nog steeds. “Als ik nu dezelfde vrijheid had om een soundtrack te schrijven, [klinkt die] waarschijnlijk exact hetzelfde. Het is een vreemd mengsel, maar wel altijd de basis van wat ik doe. Een recent voorbeeld daarvan is de Nightmare Eggman-track voor Sonic Dream Team. Nog steeds diezelfde basis.”
Deus Ex. Bij de remaster is Van den Bos “helaas” niet betrokken.
Na een “kwart eeuw met veel ups en downs” is Van den Bos anno 2026 nu fulltime muzikant en maakt hij enkel gamesoundtracks. Bedrijven weten hem te vinden, waaronder nog steeds Triumph. “Daarvoor ben ik ze eeuwig dankbaar. Sega ben ik een tijdje kwijt – en dan zijn ze er weer een aantal jaar later. Epic heeft de volledige Unreal-serie volgens mij verbannen en is enkel op Fortnite gefocust. Er zijn wat dingen in de startblokken gezet (waar ik niets over kwijt kan), maar daar is helaas nooit echt wat van gekomen. Wie weet?”
Het verleden is ook nog niet vergeten. Hoewel Van den Bos – “helaas” – niet betrokken is bij de Deus Ex-remaster die momenteel in de maak is, bracht hij samen met de andere oorspronkelijke composers de afgelopen jaren moderne takes op hun klassieke Unreal Tournament- en Deus Ex-soundtracks uit, digitaal en op vinyl. Legendarische gamesoundtracks, nu ook te horen als huiskamermuziek – dat klinkt al eerbiediger.
En Van den Bos is in zijn vrije tijd dj. Met enige regelmaat draait hij in Bar3, naast Rotown, in de stijl die je van hem mag verwachten. Wat fans niet mogen verwachten: dat hij op zo’n avond Foregone Destruction in zijn set gooit. “Als ik het doe,” schrijft hij, “is het enkel om een soundcheck te doen voor de master. Voor de rest ben ik daar echt te verlegen voor, afhankelijk van m’n drank-intake.”
