In games is liefde vaak maar opvulling, hooguit een drijfveer voor je personage om te springen, rennen, puzzelen, moorden, wraak te nemen, of wat er ook van je wordt verwacht. De game Set Yourself on Fire draait het om: het geweld blijft op de achtergrond, romantische liefde is wat telt.
Set Yourself on Fire is twee dingen: een klein wonder, en misschien helemaal niks voor jou.
De in april verschenen game is gemaakt door één persoon, is gratis, ziet er prachtig uit, en duurt al gauw zo’n drieënhalf uur om uit te spelen: wonder. De game is ook zo’n game die je amper een game zou noemen, want je doet weinig meer dan op één toets drukken om het verhaal op gang te houden. Het is meer visual novel dan spel, en daar moet je van houden. En lezen, daar moet je ook van houden.
Volgens mij weet je nu genoeg, laten we beginnen.
Set Yourself on Fire vertelt een verhaal. Dat verhaal speelt zich af op een plek zonder naam, maar een plek die gaandeweg meer en meer betekenis krijgt. Op die plek, of in ieder geval niet ver ervandaan, woedt een oorlog. Die oorlog is relevant, want de vader van hoofdpersoon Michelle is naar het front gestuurd om daar te vechten – haar moeder is ze al lang geleden verloren.
Of haar vader nog leeft, weet Michelle niet. Ze is een tiener, gaat naar school, maar beschouwt alles van een afstandje. Ze is een loner. Of, zoals ze het zelf zegt, een observer, iemand die toekijkt vanaf de zijlijn. Wat ze observeert is hoe mensen hun leventje voortzetten. Er is oorlog, maar iedereen gaat nog steeds naar school, naar werk; iedereen maakt zich nog steeds druk om dingen die er steeds minder toe lijken te doen. ‘Cyclical nothingness’, oordeelt de observant.
Waar de wereld zich vastklampt aan routine, loopt Michelle vast. Ze wacht, tot de toekomst arriveert. Hoop heeft ze wel, want dromen over een toekomst doet ze volop. Maar waarom zou je ernaar handelen als de kans groter is dat die toekomst er niet komt dan wel?
Potentie hebben we allemaal
Michelle wacht ook tot ze gelijkgestemden vindt. Ook dat lukt niet echt, maar wel ontmoet ze Alex, een schoolgenoot. De twee kunnen het goed met elkaar vinden, hoewel – of misschien wel omdat – Alex de denkbeelden van Michelle uitdaagt.
Zo ziet Alex bijvoorbeeld wel het nut van routines, met het vullen van je dagen ook al is het uitzicht hopeloos. Michelle stelt haar wens om niet elke dag een spreekwoordelijke steen een spreekwoordelijke berg op te willen rollen gelijk aan vrije wil; Alex gaat ertegenin. Volledige vrije wil is doodeng, wil ze maar zeggen, want wat als het je confronteert met het feit dat er eigenlijk niets in je zit? En om van niets iets te maken, moet je iets doen, iets beginnen – en niemand anders gaat dat voor je doen.
“Maar ik heb potentie,” werpt Michelle tegen.
“Dat zegt niks. Iedereen heeft potentie,” zegt Alex. “We verdrinken allemaal in potentie. Als je stil blijft zitten, is potentie het enige wat je ooit gaat hebben.”
Wat volgt kun je een cliché noemen. Twee tieners die zich niet helemaal op hun plek voelen, groeien naar elkaar toe. Het mondt uit in liefde, zij het zeer geleidelijk en daarmee geloofwaardig. Michelle is zo mensenschuw dat iemand toelaten tot haar leven tijd kost, Alex worstelt in het geheim met de nodige shit.
Vorm = inhoud
Er gebeurt nog veel meer, maar het is zonde om dat weg te geven. Set Yourself on Fire presenteert zich aanvankelijk als een vibegame waar je zo doorheen wandelt, maar is veel meer dan dat. Het verhaal doet ertoe.
Het vertelt dat verhaal op een vrij simpele manier: jij drukt op een knop, een nieuwe scène of regel tekst verschijnt.
De game staat stil bij wat hij laat zien. Niets is zomaar vibe, hoe sfeervol ook; alles heeft een functie
Scènes zijn niet statisch maar bewegen – vaak lichtjes, soms uitbundig. Tekst is geen simpele ondertiteling, tekstballon, of hoe je het ook noemt hoe ze dat vroeger in stomme films deden; de letters zijn onderdeel van de plek waar een scène plaatsvindt. Als het nodig is, plakt die op een muur. Als het niet de bedoeling is dat je een gesprek meekrijgt, bijvoorbeeld wanneer Alex en Michelle elkaar een geheim vertellen, zijn de letters zo klein dat je ze nét niet kunt lezen.
Vorm en inhoud zijn niet gescheiden in Set Yourself on Fire. “Places are good substitutes for people,” zegt Michelle op een gegeven moment. Het klopt in haar wereldbeeld, en de game voegt zich ernaar. Waar veel games antropocentrisch zijn, zijn de plekken hier leidend: Michelle en Alex zijn vaak klein in beeld, onderdeel van de stad waarin ze wonen, de natuur waar ze wandelen.
De interactie is beperkt, maar laat je zelf het tempo bepalen: ben je ongeduldig publiek en wil je weten wat er gebeurt, en daarna, en daarna, dan klik je lekker door. Ben je, zoals ik, iemand die zich het liefst laat vervoeren naar een andere wereld, dan druk je minder snel op die knop. Dan laat je de gebouwen, de straten, de rij lantaarnpalen, de lege bibliotheek, de vallende bladeren en de soundtrack hun werk doen – en dan heeft Set Yourself on Fire je snel voor zich gewonnen.
Wat Set Yourself on Fire sterk maakt, is dat het stilstaat bij wat het laat zien. Niets is zomaar vibe, hoe sfeervol ook; alles heeft een functie. Plekken, motieven herhalen zich, zo krijgen ze betekenis.
Ook hier toont de game zich bewust van: het benoemt hoe mensen betekenis geven aan plekken, individueel en collectief, ook al zijn plekken per definitie karakterloos. Uiteindelijk gebeurt er een overdracht: plekken slaan die betekenis op, slaan het menselijke leven op dat hen betekenis gaf, en krijgen zo een eigen leven.
Maar net als ons leven is dat niet eindeloos. De tijd krijgt grip op een plek, verandert de betekenis. Een plek raakt achterhaald, wordt nutteloos. Wanneer de tijden veranderen, of wanneer de leegte intreedt wanneer inwoners worden opgeroepen om te vechten in een oorlog.
Terwijl de twee meisjes bij een afgelegen meertje stilstaan, zegt Michelle: “Ik wil dat deze plek van ons is, alleen van ons.” Om eraan toe te voegen dat het misschien wel een egoïstische gedachte is. “It’ll be here for anyone,” antwoordt Alex.
Michelle blijft erbij: “Voor anderen zal dit een andere plek zijn.”
Een levend storyboard
Of je nu door Set Yourself on Fire heen racet of de tijd neemt, het tempo van de game krijgt langzaam vat op je. Het is een levend storyboard: hoe beelden geframed worden, hoe scènes elkaar opvolgen, hoelang ze duren, hoe mensen soms niet weglopen maar op haast lynchiaanse wijze abrupt verdwijnen, hoe de (heerlijke) muziek het verhaal begeleidt, er zit ritme in. Het is duidelijk dat de maker, denhop, kennis heeft van hoe je een film, een graphic novel, een boek opbouwt. En steeds wanneer je denkt: had dit niet een film/graphic novel/boek moeten zijn, breekt het met dat ritme.
De game is het meest op z’n games hier. Je klikt, de regen valt, Alex is zo locked in dat alleen de regen bestaat. Jij bepaalt het tempo
Voorbeeld: de soundtrack is er, maar niet de hele tijd. Wanneer het begint te regenen stopt de muziek – zoals Michelle benadrukt luistert ze graag naar de regen; Alex haat de regen. En Michelle beschrijft hoe ze op de meest zinloze momenten wegdrijft van de realiteit door zich volledig te focussen op een object, op iets buiten haar. Alex probeert het, Set Yourself on Fire laat je meedoen.
De game is het meest op z’n games hier. Je klikt, de regen valt, Alex is zo locked in dat alleen de regen bestaat. Jij bepaalt het tempo. Met elke druppel klinkt een toon, en zo keert de muziek druppel voor druppel terug in de wereld. Tot de game het overneemt en er zowaar een cutscene start.
Bittere game in bittere tijden
Maar liefde dus. De liefde in Set Yourself on Fire is romantische liefde, geromantiseerd. Michelle idealiseert het als een volledige symbiose tussen twee mensen, als helemaal opgaan in elkaar – niet de gezondste vorm van liefde, maar dachten we er niet allemaal zo over als hopeloze tieners?
Hoe meer Michelle en Alex zich durven over te geven aan hun verliefdheid, hoe meer de bittere realiteit naar de achtergrond verdwijnt. De oorlog is er, maar dringt steeds minder door. Set Yourself on Fire blijft niettemin behoorlijk mistroostig; soms doet het denken aan de diepe miserie van schrijver Osamu Dazai, op andere momenten aan het verval in Kentucky Route Zero – niet toevallig ook een game die zwaar leunt op tekst én magisch realisme én inventieve vertelmanieren.
Verliefdheid is een ontsnapping, maar ook die heeft zijn houdbaarheidsdatum. De echte wereld dringt zich weer op, de diepgewortelde problemen waar de hoofdpersonages tegenaan lopen zijn niet zomaar verdwenen.
Set Yourself on Fire is geen love conquers all-fabeltje. De game past in deze tijd. Voor wie het nieuws volgt – of erger nog: er middenin werkt/leeft – kan het een uitdaging zijn om niet moedeloos te worden. Waarom dingen doen terwijl de wereld naar de kloten gaat? De game schuwt die realiteit niet, maar heeft oog voor de schoonheid die altijd wel ergens te vinden is. Het gaat de complexiteit aan zonder per se een standpunt in te nemen.
Liefde lost niet alles op, dat weet Set Yourself on Fire ook wel, maar ze kan wel enig respijt bieden
Alleen al daarom is Set Yourself on Fire de moeite waard, vind ik dan. Het is een heerlijke game, of hoe je het ook wilt noemen, met een bittere blik op de wereld in een tijd dat de wereld elke dag een beetje bitterder smaakt. Liefde lost niet alles op, dat weet Set Yourself on Fire ook wel, maar kan enig respijt bieden van de haat, het geweld, de cynische politiek die het nieuws domineren.
Het verhaal dat Set Yourself on Fire vertelt, of in ieder geval de losse elementen ervan, is niet nieuw. Ook de vorm niet eens; er zijn meer romantische narratieve games die zich (enigszins) in hetzelfde vaarwater begeven. Maar Set Yourself on Fire is veel meer gepolijst, en is helemaal op zijn plek qua vorm. De elementen klikken in elkaar als Legostenen; zelf geef je steeds het duwtje aan het bouwsel. En hoe snel of langzaam je ook speelt, de game is zo geregisseerd dat de verveling nooit toeslaat.
Mits je niet vies bent van wat lezen uiteraard. En dat drieënhalf uur lang, of langer nog als je echt de tijd neemt. Gratis en voor niets. Daarover gesproken, een citaat van de maker ter afsluiting:
I’m glad I made my game free […] I just want it to be accessible to as many people as possible. Someone even emailed me thanking me for making it free, given their unfavorable financial situation, which really warmed my heart.
Ook dat is liefde. Einde verhaal.
Set Yourself on Fire is gratis verkrijgbaar via itch.io en Steam. Steun denhop via Patreon, of betaal een paar euro voor de game met extra’s. De game is tevens onderdeel van de collectie van het virtuele museum Exhibit: Play.
