De game waar niemand je iets over wil vertellen

Ik kan er niet over ophouden

Op een avond stuitten mijn goede vriend Hugo en ik op Outer Wilds toen we wanhopig op zoek waren naar een nieuwe game om samen te spelen. Ondanks dat de game geen splitscreen-optie heeft, sprak iets ons meteen aan. Sindsdien laat de game mij niet meer los. 

Hugo is een ICT’er, ik een journalist. We waren allebei gefocust op verschillende details, sommige systematischer, andere meer verhalend, allebei even belangrijk. Het was als twee puzzelstukken die in elkaar schoven. 

De tijd dat ik hele dagen kan gamen is inmiddels wel voorbij, volwassen verantwoordelijkheden roepen. Outer Wilds schoof dat allemaal aan de kant. Voor ons eindigde het met een marathon van maar liefst tien uur achter elkaar. Met vierkante ogen ploegden we ons door de laatste puzzels en brachten we, tot ons eigen verdriet, het avontuur tot een eind.

Een exclusief genootschap

Ik ga hier niet vertellen hoe het eindigt. Ik zeg ook niet hoe we daar zijn gekomen. Eigenlijk wil ik niet eens uitleggen hoe de game begint. Dat is dan ook de reden dat weinig mensen Outer Wilds kennen, naast dat het vaak verward wordt met Outer Worlds. Het is een soort exclusief genootschap waar je door middel van een ritueel onderdeel van moet worden: namelijk de game uitspelen. Maar daarvoor moet je er wel eerst aan beginnen.

Outer Wilds confronteert je met allerlei existentiële vraagstukken. Hoe idioot het is dat je nu leeft, de dood, de geschifte schaal van het universum. De game schotelt je ook op troostende wijze voor hoeveel nut het heeft om daar überhaupt weerstand tegen te voelen.

Het spelen ervan heeft iets religieus haast, een soort openbaring die je gaandeweg krijgt. Het duidt iets ongrijpbaars over het hele universum, en weet dit toch concreet te maken. 

Ik luister vrijwel dagelijks naar de soundtrack van Outer Wilds, in een poging mij terug te brengen naar dat gevoel. De haren op mijn armen gaan al overeind staan als ik er aan denk.

Het avontuur is dan klaar, maar je missie begint pas.

In tegenstelling tot vrijwel elke andere game, draait de wereld (of eerder het zonnestelsel) niet om jou. De duizelingwekkende planeten; de natuur die met een absolute onvermijdelijkheid aan je voorbij gaat zonder een moment om je te bekommeren. Verder ben je veelal alleen, en hoewel Outer Wilds een relatief kleine openwereldgame is, voelt het onheilspellend gigantisch. 

Het zelf uitvogelen van dit zonnestelsel leidt tot veel Interstellar-achtige openbaringen waardoor je als een verwarde wetenschapper van de bank springt en naar het scherm juicht bij een nieuwe ontdekking die je verder helpt. Die kennis vergaar je maar één keer, en kan je maar één keer naar de definitieve oplossing van het verhaal leiden.

Het avontuur is dan klaar, maar je missie begint pas. Die luidt: zoveel mogelijk mensen van je geloof overtuigen door ze ook aan Outer Wilds te krijgen. Eén probleem: hoe ga je ze dat uitleggen zonder te veel te verklappen? 

Liever niets verklappen

Een goed voorbeeld van dat dilemma is mijn vader. Toen ik hem met veel passie vertelde over het avontuur dat ik had meegemaakt (met net zoveel details als je nu leest), was hij geïnteresseerd. Hij is de man die gaming aan mij heeft geïntroduceerd door me Half-Life op zijn schoot te laten spelen toen ik zes jaar oud was (ik heb de fysieke PC versie nog steeds).

Daarnaast is hij onderzoeksjournalist geweest, en dus verwachtte ik dat deze game perfect in zijn straatje zou passen. De game draait immers om alles zelf ontdekken, de makers hebben en leggen enorm veel vertrouwen in de speler.

Helaas pakte die opzet niet uit zoals ik had gehoopt. Ik was uit het oog verloren hoe weinig Outer Wilds de speler vertelt. Mijn vader rende verward rond in de wereld, en vroeg mij telkens om een hint waar hij naartoe moest. Zijn geduld raakte snel op toen hij ook nog eens abrupt opnieuw moest beginnen, zonder enige uitleg waarom.

Doordat ik hem weinig kon en wilde vertellen, werd het voor hem eerder een soort taakstraf dan een avontuur. En dus stond ik voor een keuze: vertel ik mijn vader hoe het spel in elkaar steekt, en ontneem ik hem daarmee de bevrediging van zelf tot die ontdekking komen? Of zeg ik niets en accepteer ik dat het voor hem niet gaat klikken? 

Ook de ontwikkelaar van Outer Wilds, Mobius Digital, worstelde met deze vraag. In het boek Outer Wilds: Inside the game van Lost in Cult vertelt Alex Beachum, de regisseur van Outer Wilds, dat de eerste playtests van de game niet goed gingen: “We hoopten dat het veel beter zou gaan dat het uiteindelijk ging. Spelers waren heel erg verward, en we dachten: “oh nee, dit is een probleem”.

Een shiplog moest uitkomst bieden. Een computer op je ruimteschip die de informatie die je al in de wereld hebt ontdekt voor je vastlegt, zodat je niet zelf notities hoeft op te schrijven. Daarna gingen de playtests veel beter. Er zijn echter ook spelers die vinden dat het de game juist te makkelijk maakt.

En toch kan ik het niet laten om Outer Wilds steeds weer aan te raden.

Doordat je Outer Wilds maar één keer kan ervaren, hou je er zo lang mogelijk aan vast. Ik zou willen dat ik het allemaal zou kunnen vergeten om het opnieuw te ervaren. Het dichtst bij dat ik kan komen, is een playthrough kijken. 

Zo heb je twee astrofysici die het hele avontuur vastleggen vanuit een ander perspectief. Door hun scherpe analyses en originele denkwijze leer je weer op een andere manier naar de game te kijken. Hugo en ik zetten nog regelmatig de TV aan om het allemaal weer opnieuw te beleven, totdat ook die bron is uitgeput, en het enkel dient als een herinnering, zoals je elke ervaring in het leven met je meeneemt. 

De boodschap verspreiden

En toch kan ik het niet laten om Outer Wilds steeds weer aan te raden. Nu ook aan jullie. Vertelt dit stuk dan niet te weinig over de game? Misschien, maar liever dat dan je het gevoel ontnemen dat je het allemaal zelf hebt ontdekt. 

Het is enkel mijn taak, en die van iedereen die Outer Wilds heeft ervaren, om het hoge woord zo ver mogelijk door dit universum te verspreiden. Het is een van de meest revolutionaire game-ervaringen die ik ooit heb gehad, en die gun ik anderen ook.

Foto van Lumen Heijdendael
Lumen Heijdendael
Is beginnend gamejournalist en houdt zich bezig met de impact die games hebben op mensen hun dagelijks leven. Heeft een grote interesse in alles over Naughty Dog en Rockstar Games. Is ook gefascineerd door de politiek, muziek en film. 21 jaar.
2 Reacties