In Pokopia ben je een pokémon die wakker wordt in een wereld zonder mensen. Waar ze zijn gebleven, blijft het grootste mysterie van het spel. De manier waarop ze worden gemist, de meest filosofische twist.
“Ze noemen dit ook wel een ‘stoel’. Mensen zaten daar vroeger op als ze heel moe waren.”
“Professor Tangrowth zegt dat ze op een dag zullen terugkeren! Ik durf te wedden dat het hier dan veel gezelliger wordt.”
In de wereld van Pokopia is de mensheid verdwenen. De pokémon zwerven nog rond, niet wetend waar hun trainers zijn gebleven. Voor het eerst in dik 150 jaar worden monsters niet meer in ballen gestopt en gedwongen om ter vermaak tegen hun soortgenoten te vechten.De achtergebleven pokémon vieren geen feest. Het verdwijnen van hun oude meesters stemt ze verdrietig, ze vragen af hoe het nu zonder ze moet.
Dat ze van hun trainers houden, is een feit. Je speelt zelf een Ditto, een pokémon die in alles kan transformeren dat hij maar kan bedenken. Instinctief verandert hij in het begin van de game in de gedaante van zijn oude meester. Als later wordt gevraagd of hij uit liefde in de gedaante van zijn oude baasje is veranderd, kan je daar alleen instemmend op antwoorden. Zelfs de speler mag de hechte band tussen pokémon en trainer niet betwisten.
Hondstrouw
In Pokopia bouw je de ruïnes van een menselijke beschaving weer op. Ook dat gebeurt uit liefde voor de verdwenen mensen: jij en je mede-pokémon zetten alles weer netjes voor hun hopelijke terugkeer, doodsbang om iets onbedoeld kapot af te leveren. Als iets later in de game zeldzame metalen nodig zijn, durven de pokémon niet een oude computer kapot te slaan. Want die heeft een mens ooit misschien nog nodig.
Het is makkelijk om aan de hond Hachiko te denken. Toen zijn baasje in Japan overleed, zat de akita nog negen jaar lang te wachten op diens terugkeer bij het treinstation van Shibuya. Hij was de definitie van ‘hondstrouw’, een dier waarvan later een beeld op het station werd geplaatst en de vacht werd bewaard in het museum van Tokio. Tweemaal werd er een film aan het leven van de hond gewijd.
Je kunt zeggen dat de pokémon in Pokopia net zo trouw zijn aan hun baasjes – en dat de boodschap van de game eigenlijk best mooi is. Het is best een fijn idee dat onze huisdieren zorgen dat de kachel brandt en ons missen tijdens onze afwezigheid. Dat zij net zoveel van ons houden als wij van hen.
Het spreekt boekdelen over de relatie tussen mens en pokémon: het schurkt tegen slavernij aan, waarbij een net zo intelligente levensvorm in het wild werd gevangen en gedwongen aan het werk werd gezet.
Pokémon zijn geen dieren
Maar pokémon zijn geen dieren. In eerdere games waar de monsters de hoofdrol hadden, was te zien dat ze minstens net zo intelligent zijn als wij mensen. Zo ook in Pokopia: ze kletsen over het weer en bouwen mee aan dorpen – pokémon als Scyther en Charmander zijn intelligent genoeg om als houthakker en smid te werken. Het herbouwen van een kuststad, restaureren van een elektriciteitsnet en opnieuw opstarten van de mijnbouw blijken allemaal binnen het bereik van de pokémon te liggen.
Dat maakt de pokémon meer soortgenoten dan huisdieren. Dit spreekt boekdelen over de relatie tussen mens en pokémon: het schurkt tegen slavernij aan, waarbij een net zo intelligente levensvorm in het wild werd gevangen en gedwongen aan het werk werd gezet.
In eerdere games en de serie deden hoofdrolspelers dat altijd met liefde, het waren de schurken die hun gevangen pokémon ook nog eens slecht behandelden. Maar ook een liefdevolle relatie tussen meester en slaaf brengt veel bagage met zich mee.
De term ‘banzo’ was de ‘nostalgie van de slaafgemaakten’.
Banzo
Er zijn meer media die dit verschijnsel in beeld brengen. In de film Banzo (2024) gaat een dokter op het Afrikaanse eiland São Tomé langs zieke bewoners. Velen zijn in een diepe depressie beland na het vertrek van plantagehouders en het verdwijnen van de slavernij. “Ik heb veel verslagen van dokters op plantages gelezen”, vertelde regisseur Margarida Cardoso kort na de première aan Variety. “De term ‘banzo’ was de ‘nostalgie van de slaafgemaakten’.”
Hoewel ze verschrikkelijk waren behandeld, wisten de slachtoffers na afloop niet hoe ze met dat trauma moesten omgaan. Sommigen vonden de nieuwvonden vrijheid zo intimiderend, dat ze nostalgisch terugverlangden. Het is een onwijs complex verhaal over menselijk leed en hoe het generaties kan duren om met die littekens om te gaan en weer op eigen voeten te leren staan.
Thematiek zou tornen aan formule
Ik denk niet dat The Pokémon Company zo’n verhaal wil vertellen met Pokopia. Waarschijnlijk verlangen de pokémon vooral naar hun eigenaren omdat het binnen de fictie van ’s werelds grootste mediafranchise past: als nu een verhaal wordt verteld over pokémon die blij zijn met het vertrek van hun slavendrijvers, dan wordt de band tussen trainer en pokémon in het nieuwe Winds en Waves erg ongemakkelijk.
Toch ontstaat tussen de regels door een narratief. Over pokémon die net zo intelligent zijn als de mensen die hen in ballen gevangen hielden en aan het werk hebben gezet. Het geluidseffect van de machine die ze in een pokémoncentrum snel volpompt met medicijnen is nu achtergrondmuziek, een melancholisch pianogepingel. Vast bedoeld om de nostalgie van de speler aan te wakkeren, maar het voelt als een verre herinnering aan een andere tijd. Eentje die wordt gemist, ook al redden de achtergelaten pokémon zich prima zonder ons.
Pokémon Pokopia verschijnt donderdag 5 maart voor Nintendo Switch 2.
