Als je dit leest, is mijn lange weekend (bijna) begonnen. Ja, ook ik heb vrije dagen gepakt voor Grand Theft Auto 6. Waarom? Omdat GTA de aller-, allergrootste is.
Vrij nemen om een videogame te spelen; het wordt niet door iedereen begrepen. Ook in mijn omgeving krijg ik wisselende reacties. Wat niet helpt is dat veel mensen GTA nog steeds vooral associëren met auto’s stelen en mensen neerknallen.

Ik kan hen dat niet helemaal kwalijk nemen; de GTA’s van weleer waren natuurlijk terugkijkend best banaal. Maar in dit vooroordeel zit ook gelijk de crux: zelfs mensen die nog nooit een controller hebben vastgehouden, hebben van GTA gehoord.
Als ik diezelfde mensen probeer uit te leggen dat games allang niet meer zo plat zijn, komt die boodschap opnieuw niet helemaal aan. Ik verwijs naar games als The Last of Us, God of War, en Death Stranding, stuk voor stuk geweldige verhalen, tot leven gebracht door geweldige acteurs en regisseurs. Maar bij het niet-gamende publiek laten die titels veel minder belletjes rinkelen dan die drie mythische letters ‘GTA’.
Ook Red Dead Redemption 2, vaak gekscherend ‘GTA met paarden’ genoemd, is geen GTA.
Zelfs Rockstars eigen grandioze period piece Red Dead Redemption 2, terecht bezongen door Jack Black, geniet niet dezelfde bekendheid. Terwijl juist die game een manifest is waarmee Rockstar betuigt dat het zijn puberale jaren is ontgroeid en een heel volwassen verhaal in een volwassen wereld kan vertellen.
Nachtopening bij Game Mania
Maar ze hebben dus wél van GTA gehoord. Iedereen, z’n moeder, en zelfs z’n moeders moeder heeft het er momenteel over. Ze hebben het allemaal weleens gespeeld of kennen iemand die het heeft gespeeld. Dat is best een prestatie als je bedenkt dat GTA 5 dertien jaar geleden uitkwam.

Dertien jaar is krankzinnig. GTA sloeg een complete consolegeneratie over. Ik kocht mijn PS3-exemplaar van GTA 5 nog bij een nachtopening van de Game Mania. Er zijn inmiddels mensen met stemrecht die dat hele idee totaal niet kunnen plaatsen. Een fysieke game ’s nachts kopen, huh? En wat is een ‘Game Mania’?
Zoveel meer dan auto’s stelen
Hoe kan het dan toch dat iedereen GTA kent? Omdat GTA zich op een bijzonder snijvlak bevindt. Het concept van GTA is bijzonder toegankelijk: stap in een auto, rij rond door een levendige stad, en luister lekker naar muziek op de radio. Iedereen kan de controller oppakken en even lol trappen. Er valt niks te leren of te kunnen. Je kunt zelfs niks fout doen: ongelukken veroorzaken en achtervolgd worden door de politie is haast de bedoeling. Geen wonder dat het bereik van GTA zo groot is.
Maar vergis je niet: onder dat dunne laagje plat vermaak zit een serie die altijd al vooropliep. Toen games nog vooral lineair waren, schotelde GTA 3 ons al een open wereld voor. GTA Vice City had al een Hollywoodcast toen Hideo Kojima er alleen nog maar van kon dromen.

Vice City gooide ook nog eens haast nonchalant een soundtrack van louter topartiesten in je smoel en vormde daarmee jouw, of toch in ieder geval mijn muzieksmaak. GTA 5 pionierde op zijn beurt een geld printend game as a service-model toen de ontwikkeling van Fortnite nog moest beginnen. Natuurlijk ging GTA over auto’s stelen en geweld plegen, maar GTA was altijd al zoveel meer.
Koning op de apenrots
Dertien jaar na het laatste deel is het aan Rockstar om de spierballen weer te laten rollen. In de afgelopen dertien jaar overtroffen games als The Legend of Zelda: Breath of the Wild, The Last of Us: Part II, Baldur’s Gate en Clair Obscur: Expedition 33 onze verwachtingen en zetten nieuwe standaarden. Maar al die games zijn geen GTA. Ook Red Dead Redemption 2, vaak gekscherend ‘GTA met paarden’ genoemd, is geen GTA.
De vraag is namelijk niet óf we het over dertien jaar nog steeds over deze game gaan hebben, maar op welke manier.
Ze hebben niet het schier oneindige ontwikkel- en marketingbudget dat Rockstar tegen GTA 6 aan kan smijten, wetende dat het elke dollar toch wel dubbel en dwars terug zal verdienen. Voor die games verandert er geen gigantische sportclub voor één avond van naam.
Geen exclusieve onthulling via Netflix, geen samenwerking met Spotify voor de muziek, geen billboards van New York tot Amsterdam. Geen zorgvuldig voorbereide pre-load, zodat er geen servers smelten als de halve wereldpopulatie straks tegelijk ruim 200GB gaat binnen takelen (dat desondanks al voor een meetbare piek in dataverkeer zorgde).

Dáárom heb ik vrij genomen. De vraag is namelijk niet óf we het over dertien jaar nog steeds over deze game gaan hebben, maar op welke manier. En daar wil ik onderdeel van zijn. Ik wil deze belevenis meebeleven, het opslurpen, me in Vice City onderdompelen. Ik wil alles zelf ervaren, in plaats van op het internet lezen. Zelfs als het allemaal zou tegenvallen of als we een Cyberpunk 2077-achtige ramplaunch zouden beleven, wil ik erbij zijn.
Een fenomeen als GTA, dat zoveel verder buiten ‘onze’ industrie reikt, beleef je maar eens in de pakweg dertien jaar. GTA 6 is namelijk, of je het nou leuk vindt of niet, de aller, allergrootste.