Resident Evil Requiem is een vreemde eend in de bijtgrage zombiereeks. Van wat ik begrijp probeert dit negende deel alles wat eraan voorafging tot een sluitend geheel te maken. Daardoor wissel je nu steeds tussen het eerstepersoonsperspectief van de meer recente delen, en het over de schouder-standpunt dat dankzij RE4 dominant werd. Althans, jij misschien. Ik ga de hele game in de derde persoon spelen.
Dat voornemen had ik al, maar werd gesterkt toen ik de recensie van Len Maessen voor NRC las. Zij verwoordt treffend hoe het wisselen van cameraperspectief tussen Grace (eerste persoon) en Leon (S. Kennedy, derde persoon) veel zegt over de twee personages.
Persoonlijke voorkeur
Len schrijft: “Bij Leon kijk je mee over zijn schouder. Hij is een actieheld, die nauwelijks reageert wanneer mensen bloederig voor zijn ogen vermoord worden; de speler kijkt gevoelsmatig vooral toe. Het is effectief, creëert afstand wanneer je van Grace naar Leon overstapt.” Helemaal mee eens, overigens. Het derdepersoonsperspectief zorgt inderdaad voor afstand, letterlijk én figuurlijk.
Die afstand is vreemd genoeg precies wat ik nodig heb om me in te kunnen leven. Ik speel zelden first-person shooters, niet omdat het genre me niet aanspreekt, maar omdat dit perspectief voor mij eigenlijk nooit werkt. Ik kan me slecht verplaatsen in een personage dat ik niet zie. Je zou zeggen dat dit juist makkelijker gaat, omdat je in de eerste persoon iemand volledig belichaamt. Er is ook onderzoek naar gedaan, al zijn mijn academische vaardigheden dusdanig roestig dat ik niet in durf te staan voor de kwaliteit hiervan.
N=1
De conclusie van dit onderzoek is in ieder geval dat een first-person camerastandpunt zorgt voor meer ‘immersion’ (een term die zich moeilijk laat vertalen naar het Nederlands). Dit geldt zelfs voor deelnemers die voorafgaand aan het experiment aangaven dat ze een voorkeur hebben voor een derdepersoonsperspectief.
Wederom geloof ik dat meteen. Ik weet alleen vrij zeker dat mijn brein anders werkt. De zichtbare afstand tot een personage is juist een voorwaarde om me echt helemaal onder te kunnen dompelen. Het verplaatsen in een ander is hoe ik empathie ervaar, niet door mij voor te stellen hoe ik zou reageren als ik zelf in een bepaalde situatie zit.
Ik zie mijzelf niet als mijzelf en de ander niet als een ander
Ook daar bestaat veel onderzoek over, helaas niet altijd met de meest sympathieke conclusies. Autisme en empathie hebben een moeizaam verleden, mede door de manier waarop de wetenschap lange tijd naar neurodiversiteit keek. Daar komt het hardnekkige stigma vandaan dat mensen met autisme zelfs helemaal geen empathie zouden kunnen opbrengen.
Gelukkig is die opvatting langzaam aan het uitsterven en bestaat er tegenwoordig een completer beeld. Daardoor begrijp ik nu ook beter hoe ik naar de wereld kijk. In het geval van Resident Evil Requiem: het liefst over de schouder van Leon en Grace.
Papers, please
Dit moest een kort artikel worden waarin ik provocerend stel dat ik weiger om Resident Evil 9 in first-person te spelen. In plaats daarvan lag ik vanochtend in bed ‘A reflective guide on the meaning of empathy in autism research’ te lezen, een paper door Caroline Bollen van de TU Delft.
Hierin analyseert zij de verschillende definities van empathie die in eerdere literatuur worden gehanteerd. Eén daarvan maakt onderscheid tussen cognitieve en affectieve empathie. Hierover schrijft Bollen: “In this narrative, cognitive empathy relates to a clear understanding of self-other distinction”.
Laat dat nou net een begrip zijn wat ik niet begrijp. Ik zie mijzelf niet als mijzelf en de ander niet als een ander. Mijn ‘ik’ houdt niet op bij de grenzen van mijn lichaam. Anderen zijn eerder een verlengde van mijzelf, of misschien zelfs wel andersom. Ik voel puur wat zij voelen, niet aangelengd met mijn eigen gedachten.
Spiegelreflex
Als het om mijn eigen belevingswereld gaat, ligt het wat complexer. Ik voel slecht aan of en wat ik voel. Mijn identiteit definieer ik nog altijd grotendeels aan de hand van relaties tot anderen. Ik spiegel me aan hen, en zoek vervolgens de verschillen. Die zullen dan wel bij mij horen.
Vergeef me dat dit inmiddels al lang niet meer over Resident Evil Requiem gaat – ik heb de game verder nog niet gespeeld. Zodra ik klaar ben met typen, fiets ik naar de plaatselijke gamewinkel voor een exemplaar. Want ook dat helpt om mezelf onder te dompelen in een game. Een derde persoon die mij nog een fysiek doosje overhandigt.
