De controversiële onthulling van DLSS 5

In Nieuwspauze duiken we in het belangrijkste nieuws van de week. Dit keer behandelen we de controverse rondom het deze week aangekondigde DLSS 5, en de aankondiging van de PlayStation 5-versie van Starfield.

Nieuwspauze is een wekelijkse rubriek door ondergetekende. Vanuit mijn werk volg ik de game-industrie al decennialang nauwlettend. Er is altijd nieuwer nieuws, maar op Unpause druk ik juist even op pauze om wat langer stil te staan bij bepaalde berichtgeving.

De DLSS 5-onthulling jaagt gamers in het harnas

Nvidia heeft de afgelopen jaren gamers weten te overtuigen van Deep Learning Super Sampling (DLSS). De AI-technologie kan in combinatie met grafische RTX-kaarten gebruikt worden in pc-games. Dit upscalingsproces maakt in veel gevallen een hogere resolutie met een verbeterde framerate mogelijk in spellen. Daar worden we allemaal blij van. Win-win dus.

Deze week heeft de reputatie van Nvidia echter flinke klappen opgelopen. Het bedrijf introduceerde DLSS 5, een nieuwe versie van de technologie die aankomend najaar beschikbaar moet komen. Hier is meer aan de hand dan louter AI-upscaling: via ‘neural rendering’ wordt de belichting en het uiterlijk van games zichtbaar aangepast. Zeker als het aankomt op de gezichten van gamepersonages heeft dat verregaande gevolgen.

In de introductievideo van DLSS 5 worden games als Resident Evil Requiem, Starfield, Hogwarts Legacy en EA Sports FC getoond. Daarin is te zien dat de gezichten van personages veel meer details bevatten door DLSS 5 in te schakelen. Grace Ashcroft in Resident Evil Requiem ziet er opeens compleet anders uit, en ook de gezichten van personages in Starfield hebben een uiterlijk dat akelig dicht bij de realiteit komt.

Ondanks dat een deel van de game-industrie al decennialang naar ‘real-life’ graphics streeft, heeft de onthulling van DLSS 5 een stortvloed aan kritiek ontketend. Zowel gamers als diverse ontwikkelaars kropen deze week in de digitale pen om de technologie te bekritiseren.

Een zeer positief ingestoken video van de tech-analisten bij Digital Foundry kon op de volle laag rekenen. De daaropvolgende excuusvideo hielp niet: de melding dat ze beter hadden konden wachten tot het internet had gereageerd op de aankondiging, voelt als de omgekeerde wereld.

Kijkend naar de eerste beelden is de kritiek niet verrassend. Hoewel de gamepersonages breed genomen inderdaad realistischer ogen, is dat niet per definitie een vooruitgang. Vooral het ‘nieuwe’ gezicht van Grace wordt vergeleken met de ‘yassification’ van mensen op het internet. Op social media passen sommige mensen hun uiterlijk met filters en AI-technologie op dusdanig wijze aan, dat ze bijna onherkenbaar worden. Ze ogen daardoor vrij generiek, alsof iedereen een model is met hetzelfde perfecte uiterlijk. Daar lijken de gamepersonages met DLSS 5 ingeschakeld eigenlijk nog het meeste bij in de buurt te komen.

Ook de aanpassingen aan de belichting worden bekritiseerd. De getoonde beelden ogen een stuk helderder, waardoor meer details zichtbaar zijn. Het probleem is dat de belichting niet bepaald realistisch oogt. In de gegeven voorbeelden is het moeilijk te bepalen waar de lichtinval precies vandaan komt, omdat er simpelweg geen logische lichtbron is. Daarbij toornt het aan de artistieke intentie van de ontwikkelaar, aangezien die met de oorspronkelijke lichtinval een bepaalde sfeer voor ogen had die nu verloren gaat.

Het resultaat is technologie die op het eerste gezicht misschien indrukwekkend is, maar bij een iets langere blik uit elkaar lijkt te vallen. Bij gamers is de angst ontstaan dat elk gamepersonage straks hetzelfde gelikte uiterlijk heeft dat meer bij een influencer of Onlyfans-ster past, terwijl ontwikkelaars bang zijn hun noeste arbeid in rook op te zien gaan door een ‘AI-filter’. 

Natuurlijk is Nvidia op de hoogte van de kritiek. De ceo van het bedrijf heeft kort na de onthulling benadrukt dat ontwikkelaars helemaal zelf kunnen bepalen in welke mate ze DLSS 5 inzetten. Door de technologie naast de ontwikkeling van nieuwe games te gebruiken, zou een natuurlijke middenweg gevonden kunnen worden.

Maar is dat wel zo? Kort na het statement van de ceo kwam naar buiten dat veel ontwikkelaars zelf niet eens op de hoogte waren van het feit dat hun games zijn gebruikt om DLSS 5 te promoten. Dergelijke afspraken worden op topniveau gemaakt, en een gemiddelde ontwikkelaar die verantwoordelijk is voor het uiterlijk van de personages heeft blijkbaar weinig inspraak.

Tegelijkertijd is een klein beetje nuance wellicht ook op zijn plaats. Net zoals met vorige versies van DLSS wordt de technologie doorontwikkeld. Pas wanneer we straks de eerste games uit zien komen die met DLSS 5 in het achterhoofd zijn ontwikkeld, krijgen we een beter beeld van het effect dat de technologie heeft op de gehele ervaring. Maar dat het niet ten koste mag gaan van de artistieke intentie van ontwikkelaars – of nog belangrijker, hun baan – is natuurlijk veel belangrijker. In die zin is de weerstand online die de aankondiging teweeg heeft gebracht meer dan welkom.

Zelf zet ik ‘motion smoothing’ zo snel mogelijk uit op een nieuwe televisie om films te ervaren zoals de maker het bedoelde. Ik gebruik HGIG tijdens het gamen voor een correct kleurenpallet. Voor puristen is DLSS 5 een ware nachtmerrie. Voor Nvidia op dit moment ook, maar het zou mij niets verbazen als binnen enkele jaren de meningen over de technologie milder zijn geworden. Als Nvidia niet met de staart tussen de benen terug naar de tekentafel gaat tenminste…

Starfield komt naar PlayStation 5

Na maandenlange geruchten werd deze week officieel de PlayStation 5-versie van Starfield aangekondigd. De game die in 2023 voor Xbox Series-consoles en pc verscheen, zal op 7 april voor PS5 verschijnen. Tegelijkertijd zorgt een update voor diverse verbeteringen, waaronder de mogelijkheid om in real-time naar planeten in hetzelfde zonnestelsel te vliegen. Nu wordt die ervaring nog onderbroken door laadschermen.

Starfield was op voorhand een van de grootste exclusieve releases op de Xbox Series-consoles. Microsoft kocht Bethesda op, en de nieuwe rpg van de makers van The Elder Scrolls zou daardoor alleen voor Xbox- en pc-gamers beschikbaar komen. Inmiddels brengt Microsoft zijn games redelijk consequent ook op andere platforms uit. Toch voelt de komst van Starfield op PS5 als een soort herbevestiging van de multiplatformstrategie van Microsoft. Nu is het zelfs voor Starfield niet meer nodig om een Xbox in huis te halen.

Met meer dan 80 speeluren op de teller heb ik in ieder geval genoten van Starfield tijdens de oorspronkelijke release, ondanks de kritiek die de game ontving. Bepaalde aspecten van de game vielen inderdaad tegen. De procedureel gegenereerde planeten waren bijvoorbeeld eenheidsworst. Maar de met de hand gemaakte locaties en missies behoren in mijn optiek tot het beste werk van Bethesda. Mocht je Starfield dus nog niet gespeeld hebben, dan is de PS5-release het perfecte excuus om dat te corrigeren.

Verder in het nieuws…

• Er vallen wéér ontslagen bij Crystal Dynamics, ditmaal twintig mensen. Dit zou geen invloed hebben op de aankomende Tomb Raider-games. Maar natuurlijk wel op de ontslagen werknemers, nadat er vorig jaar ook al drie ontslagrondes bij de studio zijn doorgevoerd.
• Het was de week van interessante console-updates. De PlayStation Portal kreeg een update waarmee het een ‘1080p High Quality’-modus kreeg, waardoor die games die je er op streamt beter ogen. Sony rolde ook de vernieuwde versie van upscalingstechniek PSSR uit, om games er op de PS5 Pro beter uit te laten zien. En met een nieuwe update voor de Switch 2 draaien Switch 1-games die je in handheldvorm speelt ook beter.
• De vorig jaar ontslagen ceo van Subnautica 2-ontwikkelaar Unknown Worlds moet van de rechter weer aangenomen worden door uitgever Krafton, en zijn team maakt weer kans op de dikke bonus die Krafton wilde ontlopen. Er werd meteen van de gelegenheid gebruikgemaakt om aan te kondigen dat de early access-release van Subnautica 2 in mei plaatsvindt.
• Het einde van een tijdperk: Ubisoft stopt de gameontwikkeling bij Red Storm Entertainment, dat aan de wieg stond van de eerste Rainbow Six- en Ghost Recon-games. De studio gaat alleen nog projecten van andere ontwikkelaars ondersteunen en 105 mensen verliezen hun baan.
• Sony zou de ‘PlayStation Network’-naam willen uitfaseren. Wat de nieuwe naam precies wordt, kon Insider Gaming niet vertellen, maar onder de streep moet het blijkbaar niets aan de online dienst veranderen. Geef het beestje een naam…
• Bethesda-topman Todd Howard heeft liever dat we met z’n allen vergeten dat The Elder Scrolls 6 is aangekondigd. Er zitten immers jaren tussen de eerste aankondiging en het volgende teken van leven. Dat zouden we graag willen Todd, maar we willen die game, en wel nu!
• Er komt een ‘Enhanced Edition’ van Shenmue 3 uit met allerlei verbeteringen. Voor het eerst komt de game daarmee ook naar Nintendo Switch 2.