Ooit was ik hier zeker van, maar door de remake vertrouw ik mijn herinneringen niet meer.
Dit artikel bevat spoilers voor Final Fantasy 7 (Remake). Als ik het me goed herinner.
Remakes voelen vaak vertrouwd: ze halen persoonlijke herinneringen uit een ver verleden naar boven, of spelen in op ons collectieve geheugen. Aanpassingen hebben over het algemeen één doel: gedateerde esthetiek en gameplay toetsen aan de eisen van het heden.
Final Fantasy 7 Remake doet daar niet aan mee. De subtitel – Remake – suggereert dat je het oorspronkelijke verhaal herbeleeft. Als Cloud Strife. Met milieuactivisten Barret en Tifa. In die oh-zo bekende reactoren van de dystopische stad Midgar. Strijdend tegen het machtige Shinra.
De eerste paar uur zak je steeds verder weg in het genot van je eigen nostalgie. Het voelt als thuiskomen, als het bekijken van vakantiefoto’s waarin iedereen zo blij en tevreden is (of lijkt). Maar dan maakt Remake plots keihard duidelijk: alles wat je denkt te weten is onzeker. Niets is heilig. En vooral: jouw herinneringen als gamer staan op het spel.
Het onderbewuste
Een groot deel van Final Fantasy 7 – het origineel dus – draait om het onderdrukte verleden van Cloud. Shinra voerde allerlei genetische experimenten uit om een nieuw soort mens te creëren. Onder meer op Cloud, met alle gevolgen van dien. Jarenlang verdringt hij deze ervaringen, en vervolgens ook zijn verdriet en verlangens.
Clouds verhouding tot z’n herinneringen is ingewikkeld keer twee, net als een doos vol kabels die je niet wilt weggooien.
In het origineel pluis je deze herinneringen van Cloud uit, vooral ergens tegen het einde van de game. Voor een korte, vaak vergeten missie reis je af naar een hemelachtige omgeving waarin iedere fysieke uithoek een fase uit zijn leven uitlicht. Door die plekken te doorgronden, ontrafel je wat er in Clouds leven gebeurd is. Of, preciezer, hoe de experimenten en andere pijnlijke herinneringen nog altijd ronddwalen in zijn onderbewuste. En pfft, die man heeft wel wat meegemaakt in z’n leven, geen wonder dat-ie zo harteloos overkomt.
Ingewikkeld keer twee
De thematiek van onverwerkte trauma’s is een rode draad in Final Fantasy 7 – en eentje waardoor het verhaal nog altijd relevant is. De remake voegt hier een extra laag aan toe. Als gamer krijg je steeds meer indicaties dat de gebeurtenissen uit het origineel al eens hebben plaatsgevonden, of dat er misschien parallele tijdlijnen zijn die door elkaar heen beginnen te lopen. Cloud lijkt zo’n beetje alles voor een tweede keer te ervaren, zonder dat hij dat zelf helemaal doorheeft. Op cruciale momenten heeft hij weliswaar een déjà vu, en schieten er beelden uit een ver verleden (of een alternatief heden) door zijn hoofd, maar hij kan er geen kaas van maken.
Clouds verhouding tot z’n herinneringen is ingewikkeld keer twee, net als een doos vol kabels die je niet wilt weggooien. Maar alles uit elkaar halen lukt ook amper meer.
En het punt is: Remake vertelt je niets van dit alles. Je moet al deze losse eindjes zelf maar aan elkaar knopen. Of, om de analogie even door te trekken, al die in elkaar geknoopte kabels uit elkaar halen. En, fascinerender: NIETS.BLIJFT.HELEMAAL.HETZELFDE. Gebeurtenissen krijgen een net iets andere wending, dialogen verspringen een klein beetje, tijdslijnen verschuiven een tikkeltje, net zolang tot je aan jezelf gaat twijfelen.
Had ik m’n aantekeningen nog maar
Hoe langer ik Final Fantasy 7 Remake speel, hoe meer mijn eigen herinneringen beginnen te wankelen. Heb ik het origineel eigenlijk wel echt uitgespeeld, of verbeeld ik me dat maar? Misschien heb ik toch vooral meegekeken met m’n buurjongen, die tot en met de Dreamcast altijd het nieuwste van het nieuwste had en mij voor het eerst Final Fantasy liet zien. Maar als dat zo zou zijn, waarom zitten er dan allemaal ezelsoren in mijn Official Strategy Guide?
De beeldtaal, het verhaal, de muziek: alles is zo ontzettend bekend, maar dan net met een kwinkslag die er een unheimlich geheel van maakt. Door Remake voelt het origineel als een schijnrealiteit waarin jeugdherinneringen, nostalgie, wensdenken en de analyses uit honderden YouTube-videos in elkaar overvloeien.
In de horrordemo P.T. loop je tientallen keren door dezelfde gang en maak je jezelf wijs dat de boel verandert – totdat de boel écht verandert. Final Fantasy 7 Remake verandert de boel juist op zo’n manier dat je jezelf wijs maakt dat echt alles anders kan lopen.
Misschien is dit precies waarom ik nog hoop dat het dit keer anders loopt – jullie weten wie ik bedoel – en ik Final Fantasy 7 niet gelijk associeer met ongegeneerd janken voor een CRT-scherm. Misschien is dat ook wel waarom ik Rebirth nog niet heb opgestart: dan kan ik even vergeten wat ik al weet.
